ΟΛΟΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ LOGISTICS

Οι άσχημες καιρικές συνθήκες –και ειδικά οι χιονοπτώσεις που κλείνουν αεροδρόμια και ματαιώνουν πτήσεις– θεωρούνται οικονομική «αιμορραγία» για τα αεροδρόμια κι εστία έντασης ανάμεσα σε αυτά και τις αεροπορικές εταιρείες.

ΚΑΙΡΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΑ: ΤΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΟ ΚΑΙ ΤΟ ΔΑΠΑΝΗΡΟ

Ημερομηνία Δημοσίευσης: 12/02/2014

 

* Άρθρο του Γρηγόρη Ξενικάκη, Μηχανολόγου Μηχανικού ΑΠΘ, MSc Airport Planning and Management (Cranfield University)

Ο σκληρός φετινός χειμώνας στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη, έφερε στο προσκήνιο τη σχέση των καιρικών συνθηκών με τις παγκόσμιες αερομεταφορές.

Οι εικόνες από αρκετά ευρωπαϊκά αεροδρόμια κατά την περίοδο των σφοδρών χιονοπτώσεων είχαν κυκλοφορήσει ευρέως από τα ΜΜΕ και δίκαια δημιούργησαν ερωτηματικά σχετικά με την ετοιμότητα των εταιρειών λειτουργίας αλλά και των κρατικών μηχανών. Ένας ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός επιβατών βρέθηκε αποκλεισμένος καθώς πολλές πτήσεις ακυρώθηκαν, ενώ παρατηρήθηκαν και καθυστερήσεις δημιουργώντας εξίσου σημαντικά προβλήματα.

Όπως είναι αναμενόμενο, τα περιστατικά αυτά θίγουν την εικόνα των αεροδρομίων και των αεροπορικών εταιρειών και δημιουργούν συγχρόνως μια αξιοσημείωτη οικονομική επιβάρυνση. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι τα επεισόδια λίγο πριν τα Χριστούγεννα του 2010 κόστισαν περίπου 24 εκατ. στερλίνες στην BAA, την εταιρεία λειτουργίας των τότε έξι μεγάλων αεροδρομίων στη Μ. Βρετανία, μεταξύ των οποίων και το Heathrow. Επιπλέον, οι παρατεταμένες χιονοπτώσεις έφεραν συνολικό πλήγμα στη βρετανική οικονομία πάνω από 280 εκατ. στερλίνες ανά ημέρα λόγω της παρεμπόδισης των μεταφορών.

Τα παραπάνω στοιχεία λαμβάνουν μεγαλύτερες διαστάσεις θέτοντας τα αεροδρόμια υπό το πρίσμα του στρατηγικού τους ρόλου, δηλαδή ως κομμάτι των αλληλεξαρτήσεων στα διάφορα δημόσια δίκτυα. Το λογικό ερώτημα που προκύπτει είναι ποιο είναι θεωρητικά το κατάλληλο ύψος μιας επένδυσης με στόχο την αύξηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και την καταπολέμηση τέτοιων περιστατικών, όταν δεν μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια η συχνότητα αλλά και η έντασή τους μακροπρόθεσμα.

Ακυρώσεις και καθυστερήσεις

Σύμφωνα με στοιχεία του Eurocontrol, οι δυσμενείς μετεωρολογικές συνθήκες αποτελούν τη δεύτερη κατά σειρά αιτία στις καθυστερήσεις πτήσεων στον ευρωπαϊκό χώρο (πίνακας 1). Στο σύνολο των αργοπορημένων πτήσεων, το 6,2% οφειλόταν σε καταιγίδα και το 4,5% σε χιονόπτωση (πίνακας 2).

Πέρα από τον πρόδηλο εκνευρισμό των επιβατών, οι καθυστερήσεις επιβαρύνουν τις αεροπορικές εταιρείες, ιδιαίτερα όταν –λόγω της φύσης ή της διάρκειάς τους– μεταδίδονται εντός του δικτύου επηρεάζοντας το συνολικό προγραμματισμό. Επιπλέον, οι ακυρώσεις πτήσεων δημιουργούν την ανάγκη έκτακτων παρεμβάσεων στον επιχειρησιακό σχεδιασμό για την αντιμετώπισή τους.

Και στις δύο περιπτώσεις, η αεροπορική εταιρεία επιβαρύνεται με την ευθύνη φροντίδας ή αποζημίωσης σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό 261/04, στον οποίο βέβαια –πρέπει να σημειωθεί– ότι υπάρχει πρόβλεψη για «περιστάσεις που δεν θα μπορούσαν να αποφευχθούν ακόμη και αν είχαν ληφθεί όλα τα εύλογα μέτρα».

Λόγω του ανωτέρω επιβαρυντικού παράγοντα, οι σχέσεις των αεροδρομίων με τις αεροπορικές εταιρείες συχνά διαταράσσονται, καθώς κάθε μέρος θεωρεί ως επιτεύξιμο ένα διαφορετικό επίπεδο υπηρεσιών σύμφωνα με τις εκάστοτε καιρικές συνθήκες.

Επίδραση στις επιχειρησιακές διαδικασίες

Τα περιστατικά χιονοπτώσεων δημιουργούν προβλήματα στην πλειονότητα των λειτουργιών ενός αεροδρομίου.

* Προσγειώσεις/Απογειώσεις: Η εναπόθεση χιονιού ή πάγου επιδρά καθοριστικά στον συντελεστή τριβής μεταξύ διαδρόμου προσγείωσης/απογείωσης και ελαστικών. Η τριβή είναι απαραίτητη τόσο για την ασφαλή ακινητοποίηση του αεροσκάφους όσο και έως ένα βαθμό για την ανάπτυξη ταχύτητας πριν την απογείωση.

* Τροχοδρόμηση: Η πορεία των αεροσκαφών προς και από τα σημεία στάθμευσης μπορεί να παρεμποδιστεί ή να καθυστερήσει σημαντικά λόγω του κινδύνου ολίσθησης (skidding) ή χαμηλής ορατότητας.

* Επίγεια εξυπηρέτηση: Η απαραίτητη διαδικασία αποπάγωσης (de-icing/anti-icing) επιμηκύνει τη συνολική διάρκεια του turnaround, ενώ ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στο χρόνο που ο χημικός παράγοντας παραμένει ενεργός, καθώς μπορεί να χρειαστεί να επαναληφθεί η διαδικασία λόγω κάποιας άλλης καθυστέρησης. Επιπλέον, το προσωπικό επίγειας εξυπηρέτησης (handling) θα πρέπει να φέρει ειδικό εξοπλισμό και εξάρτυση για την εκτέλεση των τυπικών διαδικασιών.

* Επίγεια πρόσβαση: Προβλήματα μπορεί να παρατηρηθούν και στα επίγεια μέσα μεταφοράς από/προς το αεροδρόμιο (οδικά δίκτυα, σιδηρόδρομος), με συνέπεια η μετακίνηση επιβατών και προσωπικού να είναι αδύνατη.

* Εφοδιαστική αλυσίδα: Ελλείψεις σε αναλώσιμα είδη (παράγοντες αποπάγωσης, αλάτι) ή άλλα είδη πρώτης ανάγκης (κουβέρτες, φάρμακα, τρόφιμα κ.ά.) μπορεί να δημιουργηθούν ως συνέπεια της αποκοπής του αεροδρομίου από τα συγκοινωνιακά δίκτυα.

* Επικοινωνία: Εξαιτίας των υψηλών αναγκών ενημέρωσης προσωπικού και επιβατών θα πρέπει να είναι διαθέσιμα εναλλακτικά δίκτυα επικοινωνίας. Είναι σημαντικό η εταιρεία λειτουργίας να ενημερώνει για την κατάσταση του αεροδρομίου με κάθε πρόσφορο μέσο (ΜΜΕ, διαδίκτυο, κοινωνικά δίκτυα).

* Διαχείριση εναέριας κυκλοφορίας: Το κλείσιμο ενός αεροδρομίου μπορεί να επιβαρύνει την κυκλοφορία στα εναλλακτικά αεροδρόμια, ενώ η επαναφορά στην κανονική λειτουργία μπορεί να είναι δύσκολη λόγω κορεσμού.

Υψηλές επενδύσεις για αγορά μηχανολογικού εξοπλισμού και αναλωσίμων και υψηλό λειτουργικό κόστος ή ρίσκο από μια ενδεχόμενη βλάβη στην αξιοπιστία και το brand του αεροδρομίου; Ο καιρός είναι απρόβλεπτος…

Μέθοδοι αντιμετώπισης

Το θεμελιώδες κανονιστικό πλαίσιο για τα τεχνικά χαρακτηριστικά αεροδρομίων σχετικά με τα υπό συζήτηση περιστατικά δίνεται από το Annex 14 – Convention of International Civil Aviation (ICAO) σε συνδυασμό με άλλα βασικά εγχειρίδια (Manual of aircraft ground de-icing/anti-icing ops, airport services manual, aerodrome design manual). Οι κατά τόπους αρχές έχουν εκδώσει σχετικές οδηγίες, όπως το JAR-OPS 1.345 ή το βρετανικό CAP 168. Για τον περιορισμό και την αντιμετώπιση των φαινομένων προτείνονται μεταξύ άλλων τα εξής:

* Εκπόνηση στρατηγικού σχεδίου αντιμετώπισης κρίσεων Στη μελέτη και εκπόνηση του σχεδίου αυτού λαμβάνουν μέρος όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς για να καθορίσουν τους τομείς ευθύνης και τις απαραίτητες διαδικασίες σε περιστατικά χιονοπτώσεων.

* Προετοιμασία για την απομάκρυνση του χιονιού:

– Με μηχανικά μέσα. Παραμένει ο πιο αποτελεσματικός τρόπος απομάκρυνσης του χιονιού από διαδρόμους προσγείωσης/απογείωσης και τροχόδρομους. Έχει ωστόσο το πιο υψηλό κόστος κτήσης και συντήρησης.

– Με χημικά μέσα. Η λειτουργία των χημικών μέσων αποπάγωσης βασίζεται στην ταπείνωση του σημείου πήξεως. Ιδανικά οι χημικοί παράγοντες θα πρέπει να είναι αποτελεσματικοί, φθηνοί, μη διαβρωτικοί, μη τοξικοί και περιβαλλοντικά φιλικοί. Δυστυχώς όμως δεν υπάρχει κάποιο προϊόν που να πληροί όλα τα παραπάνω κριτήρια. Ανάλογα με τις ανάγκες χρησιμοποιούνται τα παρακάτω χημικά: ουρία, οξικά άλατα (νάτριο, κάλιο, μαγνήσιο), φορμικό (μυρμηγκικό) νάτριο και γλυκόλες (αιθυλενογλυκόλη /  προπυλενογλυκόλη).

– Με καινοτόμες διαδικασίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η υποδαπέδια θέρμανση του apron ή των διαδρόμων, η κεντρική αποπάγωση (pan de-icing) και η αποπάγωση με υπέρυθρη ακτινοβολία (infrared de-icing).

Οικονομική αξιολόγηση

Καθώς η χρήση των αναλύσεων κόστους-οφέλους είναι διαδεδομένη σε μελέτες που αφορούν εγκαταστάσεις αεροδρομίων, μπορεί επίσης και να φανούν χρήσιμες στην αξιολόγηση μιας εκτεταμένης επένδυσης σε εξοπλισμό για την αντιμετώπιση περιστατικών σφοδρών χιονοπτώσεων.

Επιπλέον, η εφαρμογή μιας ανάλυσης ευαισθησίας μπορεί να υποδείξει την ελκυστικότητα της επένδυσης υπό διαφορετικά σενάρια, καθώς η αβεβαιότητα που εισάγεται λόγω της φύσης αυτών των φαινομένων είναι ιδιαίτερα μεγάλη.

Σε κάθε περίπτωση, πέρα από το αρχικό κόστος της επένδυσης (αγορά μηχανολογικού εξοπλισμού και αναλωσίμων) και το λειτουργικό κόστος (εργατικό δυναμικό, αναλώσιμα και ανταλλακτικά), στην εξίσωση θα πρέπει να εισαχθεί και η ενδεχόμενη βλάβη στην αξιοπιστία και το brand του αεροδρομίου. Η τελική απόφαση επαφίεται φυσικά στην εταιρεία λειτουργίας.

---------------------------

* Το άρθρο βασίζεται στη διπλωματική εργασία «Appraisal of investment strategies for uninterruptible airport operations in Europe during severe snow incidents» που βραβεύτηκε από την Ελληνική Αεροπορική Ένωση τον Ιανουάριο 2013.

 

 

ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ

ΠΙΈΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΏΛΗΣΗ ΤΩΝ 14 ΑΕΡΟΔΡΟΜΊΩΝ

Ιδιωτικοποίηση Σε ανατροπή των προεκλογικών δεσμεύσεών της - όσο αφορά την ιδιωτικοποίηση των περιφερειακών αεροδρομίων- οδηγείται η κυβέρνηση ενώ δέχεται κριτική τόσο από μερίδα κυβερνητικών βουλευτώ...

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΣΤΗΝ ΤΡΙΠΟΛΗ. ΓΙΝΕΤΑΙ;

Στο πρόσφατο αεροπορικό συνέδριο που διοργάνωσε η Ελληνική Αεροπορική Ένωση, ο πολυεθνικός κατασκευαστικός όμιλος IBI Group, ο οποίος ειδικεύεται...

«ΑΕΡΟΜΑΧΙΕΣ» ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΜΕΡΙΔΙΩΝ

Το air cargo είναι ένα από τα θύματα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Η επιστροφή του στις μέρες της ευμάρειας θα είναι δύσκολη υπόθεση· λιγοστές...

Κλείσιμο [X]