ΟΛΟΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ LOGISTICS

Σύμφωνα με τα πορίσματα της επιτροπής Dutch Logistics 2040, το λιμάνι του Ρότερνταμ θα μπορούσε να γίνει το παγκόσμιο κέντρο μιας «κυκλικής οικονομίας της ανακύκλωσης», όπου τα reverse logistics θα ήταν το κύριο αντικείμενο εργασιών. Τα σκουπίδια έχουν αξία.

DUTCH LOGISTICS 2040: ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΑ LOGISTICS ΜΕ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

Ημερομηνία Δημοσίευσης: 31/07/2014

 

ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΟΛΛΑΝΔΙΚΩΝ LOGISTICS ΔΟΘΗΚΕ ΠΡΙΝ ΜΕΡΙΚΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ «ΣΟΦΩΝ» ΠΟΥ ΤΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΕ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΗ ΔΥΤΙΚΟΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΜΕΘΟΔΙΚΟΤΗΤΑ. Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ LOGISTICS ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ «ΠΡΑΣΙΝΗ» ΑΠΟ ΠΟΤΕ…

Η Ολλανδία είναι μια ευρωπαϊκή χώρα με παράδοση στο διαμετακομιστικό εμπόριο και θεωρείται από τους γεννήτορες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρώην «αυτοκράτορες» του κόσμου οι Ολλανδοί, ενισχυμένοι από μια τεράστια για την εποχή της ναυτιλία και πρωτοπόροι της χρηματιστηριακής αγοράς ήδη από τον 16ο αιώνα, κατάφεραν να περάσουν στο νεοτερισμό κι από εκεί στο βιομηχανικό καπιταλισμό και την ελεύθερη αγορά πολύ νωρίτερα από μας. Τα κατάφεραν καλύτερα από μας και συνεχίζουν ακάθεκτοι.

Η κυριαρχία τους στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ούτε από τη (μεταπολεμική) εντυπωσιακή ανάπτυξη των Γερμανών αλλά ούτε από τις ραγδαίες αλλαγές στις ασιατικές οικονομίες. Η Ολλανδία θα συνεχίσει να αποτελεί την «πύλη» για την Ευρώπη για εκατομμύρια τόνους προϊόντων και για χιλιάδες επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο που επιθυμούν να διεισδύσουν στην ευρωπαϊκή αγορά. Οι μέρες της αφθονίας όμως έχουν παρέλθει και για τους Ολλανδούς. Αυτή διαπίστωση τούς οδηγεί σε αναθεώρηση του μοντέλου ανάπτυξης και –ειδικά στις εφοδιαστικές αλυσίδες– τους ωθεί σε ενδοσκόπηση για το δρόμο που θα επιλεγεί. Η «εθνική» τους βιομηχανία χρειάζεται φρεσκάρισμα.

Φρεσκάρισμα των logistics

Πριν από μερικά χρόνια η ολλανδική κυβέρνηση ανέθεσε σε μια ομάδα σημαντικών θεσμικών φορέων, προσωπικοτήτων και πανεπιστημιακών σχολών το σχεδιασμό ενός «οδικού χάρτη» για τη βιομηχανία των logistics στη δυτικοευρωπαϊκή αυτή χώρα. Η επιτροπή, υπό τον τίτλο Dutch Logistics 2040, κατέληξε πρόσφατα σε ένα πόρισμα το οποίο αναμένεται να αποτελέσει την επίσημη πρόταση της επιχειρηματικής/ πανεπιστημιακής κοινότητας προς την κυβέρνηση.

Η πρόταση, όπως άλλωστε και οι παλαιότερες αντίστοιχες που δημιούργησαν το θρύλο των logistics στην Ολλανδία, θα συζητηθεί στο ανώτερο πολιτειακό επίπεδο κι ενδέχεται να γίνει νόμος τους κράτους –αυτούσια ή με αλλαγές. Το σίγουρο πάντως είναι ότι δεν θα πεταχτεί στο καλάθι των αχρήστων.

Πρόσφατα  ένα από τα μέλη της επιτροπής αυτής, ο καθηγητής Rob van der Heijden, κοσμήτορας του Nijmegen School of Management του Πανεπιστημίου Radboud της Νιμέγης, κλήθηκε από το Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών να παρουσιάσει τα κύρια στοιχεία της πρότασης αυτής πριν ακόμα από την επίσημη παρουσίασή της στην Ολλανδία.

Η πρόταση των «σοφών» των ολλανδικών logistics είναι ρηξικέλευθη: Η Ολλανδία μπορεί να μετατραπεί από παγκόσμιο κόμβο για το forwarding παγκοσμιοποιημένων προϊόντων –που είναι σήμερα– σε παγκόσμιο διαμετακομιστικό κέντρο reverse logistics και «πρωτεύουσα» μιας «κυκλικής οικονομίας» (circular economy), η οποία μπορεί να δημιουργήσει πολλές προκλήσεις και να προσφέρει νέες ευκαιρίες στην ολλανδική οικονομία.

Η επιτροπή Dutch Logistics 2040, ακτινογραφώντας την ολλανδική οικονομία, κατέληξε σε μερικά πρώτα συμπεράσματα σχετικά με τις πρωτεύουσες ανάγκες του επόμενου διαστήματος. Οι ανάγκες / εξελίξεις είναι οι παρακάτω:

-           Ανάγκη για όλο και περισσότερα προϊόντα και ταυτόχρονα για περισσότερες πρώτες ύλες.

-           Έλλειψη πρώτων υλών και φθηνής ενέργειας για την αξιοποίηση των πρώτων.

-           Γεωπολιτικές αλλαγές σε όλα τα πλάτη και μήκη του κόσμου όπου αναδεικνύονται νέες παγκόσμιες εμποροβιομηχανικές δυνάμεις.

-           Αυξημένη ανεργία στον παραδοσιακό κλάδο των logistics / μεταφορών.

-           Αυξημένη ανάγκη για τεχνολογική καινοτομία και εισαγωγή πληροφορικών συστημάτων.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Rob van der Heijden, το βασικό ερώτημα που κλήθηκε να απαντήσει η επιτροπή ήταν: «Πού και πόσο θα επενδύσουμε στο μέλλον στον τομέα των εφοδιαστικών αλυσίδων».  Η επιτροπή κατέληξε σε τρεις μεγάλες βιομηχανίες με σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, η εφοδιαστική αλυσίδα των οποίων παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον ακόμα και σε έναν κόσμο περιορισμένων οικονομικών συναλλαγών λόγω της παγκόσμιας κρίσης. Η επιτροπή, η οποία «βλέπει» μακριά από το σήμερα στο μέλλον των logistics, επέλεξε: α) τη βιομηχανία των hi tech συσκευών, β) την αγροτική βιομηχανία και την τυποποίηση τροφίμων και γ) τη χημική βιομηχανία.

Η Ολλανδία αλλάζει πρόσωπο τα επόμενα χρόνια και –σύμφωνα με τα πρώτα πορίσματα της επιτροπής– πρέπει να μετεξελιχθεί από ευρωπαϊκό hub σε παγκόσμιο δίκτυο, να υιοθετήσει τα smart logistics, να παρέχει προστιθέμενη αξία στους πελάτες της, να πετύχει διασπορά των κερδών από τη δραστηριότητα στην εμπορευματική μεταφορά και να προωθήσει σημαντικά περιβαλλοντικά θέματα που συνδέονται με τη διαχείριση εφοδιαστικών αλυσίδων. Συνεκτικός κρίκος σε όλα τα παραπάνω η τεχνογνωσία και η εκπαίδευση, δύο από τις προτεραιότητες των ολλανδικών logistics για την επόμενη 30-ετία.

Στην προσπάθεια αυτή ο ρόλος του Δημοσίου, έτσι όπως τον ανέδειξε ο καθηγητής Rob van der Heijden, είναι κορυφαίος: Η συντριπτική πλειοψηφία των προγραμμάτων που έχουν αναπτυχθεί ή σχεδιάζονται αυτή τη στιγμή στην Ολλανδία φέρουν τη σφραγίδα του ολλανδικού κράτους.

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία logistics οδηγείται σε μεταφορικό και ενεργειακό αδιέξοδο και σε φαινόμενα όπως το να κινούνται καθημερινά στην Ευρώπη χιλιάδες κενά φορτηγά ή να πετιέται περίπου το 1/3 των παραγόμενων αγροτικών προϊόντων πριν φτάσουν στον καταναλωτή.

Η κυκλική οικονομία

Η έννοια της κυκλικής οικονομίας, την οποία εισηγήθηκε και ανέλυσε ο καθηγητής Rob van der Heijden, δεν είναι καινούργια. Έχει διατυπωθεί με διαφορετικές –είναι η αλήθεια– μορφές και υπό διαφορετικό ορισμό, εδώ και πολλά χρόνια. Οι Γερμανοί Πράσινοι στη Γερμανία της δεκαετίας του ’80, οι πρωτοπόροι «περιβαλλοντιστές» στις ΗΠΑ το ίδιο διάστημα και οι «αναθεωρητές» του αναπτυξιακού μοντέλου τύπου Michael Braungart και William McDonough (στο βιβλίο τους Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things) έχουν διατυπώσει τόσο την αμφισβήτησή τους στο εντατικό μοντέλο της μεταβιομηχανικής εποχής όσο και τη στήριξή τους στις εναλλακτικές μορφές ανάπτυξης.

Ωστόσο, η σύγχρονη ολλανδική προσέγγιση, έτσι όπως αναδύεται από το έργο της επιτροπής Dutch Logistics 2040 και διατυπώθηκε στην Αθήνα από τον καθηγητή Heijden, αποτελεί μια νέα, πιο επιχειρηματική προσέγγιση ενός παλαιού ζητήματος.

Ο καθηγητής Rob van der Heijden έρχεται να ανατρέψει τη γραμμική οικονομία (linear economy) ως κυρίαρχο παραγωγικό μοντέλο και να «σπάσει» την ευθεία γραμμή, η οποία συνέδεε τις πρώτες ύλες απευθείας με το προϊόν και στη συνέχεια με τα απορρίμματα, για να σταματήσει εκεί. Ο ίδιος διακηρύσσει πως «είναι αδύνατο υπό τις παρούσες συνθήκες να συνεχίσουμε έτσι…».

Μας θυμίζει ότι οι μέχρι σήμερα επιλογές της γραμμικής οικονομίας έχουν οδηγήσει την ευρωπαϊκή βιομηχανία logistics σε μεταφορικό και ενεργειακό αδιέξοδο και σε φαινόμενα όπως το να κινούνται καθημερινά στην Ευρώπη χιλιάδες κενά φορτηγά, να πετιέται περίπου το 1/3 των παραγόμενων αγροτικών προϊόντων πριν φτάσουν στον καταναλωτή κ.ά.

Στο πλαίσιο μιας κυκλικής οικονομίας, το σκουπίδι μπορεί να γίνει η πρώτη ύλη για την παραγωγή νέων προϊόντων, οι καλύτερες υπηρεσίες προκρίνονται έναντι της παραγωγής περισσότερων προϊόντων, το τοπικό εμπόριο αναδεικνύεται έναντι του διεθνούς, τα δίκτυα καινοτομίας ισχυροποιούνται και αναζητούνται νέοι τρόποι χρηματοδότησης πέρα από το δυσκίνητο τραπεζικό τομέα. Στην ουσία πρόκειται για μια διαδικασία reverse logistics η οποία διανθίζεται με μια νέα φιλοσοφία για την πρωτογενή παραγωγή.

Ο καθηγητής αναφέρθηκε επανειλημμένα στην έννοια του re-shoring (η οποία αλλάζει σε παγκόσμιο επίπεδο τη μορφή της παραγωγής) και ζήτησε να γίνουν ριζικές μετατροπές στον τομέα των μεταφορών σε τοπικό επίπεδο. «Το παράδειγμα της Κίνας τελειώνει· επομένως χρειαζόμαστε περισσότερη τοπική παραγωγή και νέες θέσεις εργασίας. Στόχος είναι η πρόσβαση των κοινοτήτων στις πρώτες ύλες που υπάρχουν τοπικά, η μείωση της ανασφάλειας στην παραγωγή και στη μεταφορά προϊόντων, καθώς και η ανάπτυξη νέων μορφών διαχείρισης όπως είναι το leasing, η ανακύκλωση, η επαναχρησιμοποίηση κ.ά.».

 Τοπική παραγωγή ή μποτιλιάρισμα

Υπό το βάρος τέτοιων επιλογών είναι κάτι παραπάνω από σίγουρο ότι το παγκόσμιο cargo θα αλλάξει σύσταση: Λιγότερα χημικά προϊόντα και πρώτες ύλες θα διακινούνται στα παγκόσμια λιμάνια και περισσότερη βιομάζα, ενώ η αλλαγή της καθημερινότητας εκατομμυρίων Ευρωπαίων (οι οποίοι περνούν περισσότερο χρόνο στα σπίτια τους) πυροδοτεί τον τομέα των αστικών logistics, στα οποία ο καθηγητής Rob van der Heijden αναφερόταν συνεχώς.

Η αλλαγή της σύστασης του cargo οδηγεί στην ανάπτυξη μιας νέας τυπολογίας υπηρεσιών στις τοπικές εφοδιαστικές αλυσίδες: reverse logistics, service logistics και home care logistics είναι οι νέοι πρωταγωνιστές.

«Το Ρότερνταμ θα μπορούσε να γίνει το παγκόσμιο κέντρο μιας κυκλικής οικονομίας της ανακύκλωσης» ανέφερε χαρακτηριστικά για το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας του –ένα από τα πιο διάσημα του κόσμου. Η κυκλική οικονομία προϋποθέτει την αποκέντρωση της βιομηχανικής παραγωγής και την αξιοποίηση των πρώτων υλών πολύ κοντά στον τόπο προέλευσής τους. Ταυτόχρονα επιβάλλει δραστικές αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης των αστικών logistics και των οδικών μεταφορών προς και από το σημείο λιανικής πώλησης» υποστηρίζει.

 Ένα τέτοιο σχέδιο, όπως είναι αναμενόμενο, μπορεί να εγείρει περιβαλλοντικά ζητήματα και αντιδράσεις από τις μεταφορικές εταιρείες, οι οποίες θα δουν να αλλάζουν από τη μια μέρα στην άλλη συνήθειες δεκαετιών όσο αφορά την οργάνωση των δρομολογίων τους.

«Χρειαζόμαστε όμως την κυκλική οικονομία για να ισορροπήσουμε την κατάσταση» επιμένει ο Rob van der Heijden. Όσο αφορά τις αντιδράσεις μεμονωμένων επαγγελματιών στο χώρο των μεταφορών για την προοπτική ανάπτυξης μιας τοπικής οικονομίας που θα αλλάξει το έργο τους, είναι πεπεισμένος ότι οι εταιρείες που τριγυρνάνε μέσα στις πόλεις για να παραλάβουν ή να παραδώσουν προϊόντα είναι η μεγαλύτερη απειλή κατά του περιβάλλοντος κι όχι η τοπική παραγωγή.

Με το πρόγραμμα Dutch Logistics 2040 προτείνεται η υιοθέτηση των smart logistics, η παροχή προστιθέμενης αξίας στους πελάτες, η διασπορά των κερδών από τη δραστηριότητα στην εμπορευματική μεταφορά και η προώθηση σημαντικών περιβαλλοντικών θεμάτων που συνδέονται με τη διαχείριση εφοδιαστικών αλυσίδων. Η Ολλανδία οσμίζεται τις αλλαγές…

Προτάσεις των «σοφών»

Η πορεία προς την κυκλική οικονομία δεν θα είναι μια εύκολη υπόθεση, και η επιτροπή των «σοφών» στην οποία συμμετείχε ο καθηγητής Rob van der Heijden το γνωρίζει καλά. Καταλήγει έτσι σε ορισμένες προτάσεις τις οποίες θέτει προς γνώση της πολιτικής ηγεσίας και της αγοράς. Συνοπτικά, τα μέλη της επιτροπής Dutch Logistics 2040 ζητούν:

- Να δημιουργήσουμε επιχειρήσεις που να βασίζονται και να λειτουργούν στο πλαίσιο της «κυκλικής οικονομίας».

- Να μειώσουμε τα γραφειοκρατικά εμπόδια, την πανσπερμία κανόνων ασφαλείας και την περίεργη νομοθεσία.

- Να δημιουργήσουμε spatial clusters για την καλύτερη επικοινωνία των δυνάμεων που θέλουν να συνταχτούν στην κυκλική οικονομία.

- Να ενώσουμε διαφορετικές παραγωγικές διαδικασίες μέσα στην ίδια γεωγραφική περιοχή, σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, δημιουργώντας πολυτροπικά μοντέλα με τη συμμετοχή των δήμων και των κοινωνικών φορέων.

- Να δημιουργήσουμε πρωτοποριακά αστικά logistics, στο πλαίσιο των οποίων άλλες μεταφορικές εταιρείες να φέρνουν τα προϊόντα στο δακτύλιο του αστικού ιστού και άλλες να τα διανέμουν κάνοντας πιο αποδοτικά τα last mile logistics.

Ποιος θα είναι ο ρόλος του δημόσιου τομέα σε ένα πρόγραμμα αναδιάρθρωσης των αστικών logistics; Ο καθηγητής Rob van der Heijden θεωρεί εξαιρετικά σημαντική τη συμμετοχή του δημόσιου τομέα στον επανασχεδιασμό των εφοδιαστικών αλυσίδων και τονίζει: «Στην Ολλανδία, όταν πάμε να κάνουμε city logistics, υπάρχει πάντα πολλή συζήτηση με τις αρχές και τους λοιπούς stakeholders».

Κλείνοντας την παρουσίαση του φιλόδοξου προγράμματος –το οποίο εδώ και μερικές εβδομάδες βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση στην Ολλανδία– και απαντώντας μάλιστα σε σχετική ερώτηση του Ολλανδού πρέσβη στην Ελλάδα αν είναι ρεαλιστική μια συζήτηση για την κυκλική οικονομία σε χώρες που υποφέρουν όπως η δική μας, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Radboud της Νιμέγης φρόντισε να ξεκαθαρίσει τα εξής:  «Η συζήτηση για την κυκλική οικονομία δεν είναι μια πολυτέλεια. Έχει σαφή αξία, διότι και τα απορρίμματα έχουν συγκεκριμένη αξία. Η συζήτηση που διεξάγεται στην Ολλανδία δεν είναι μια θεωρητική κουβέντα· και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν πραγματικές προοπτικές».

 

 

COVER STORIES

EΡΧΕΤΑΙ ΑΝΑΝΕΩΜEΝΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚH Η 2Η ΔΙΕΘΝHΣ EΚΘΕΣΗ «ELEC.TEC»

Πιο πλούσια, πιο δυνατή και ανανεωμένη έρχεται η 2η διεθνής έκθεση “Elec.Tec 2018” για το ηλεκτρολογικό υλικό, τον φωτισμό και τον εξοπλισμό. Ύστερα από την επιτυχημένη πρώτη διοργάνωση, η αγορά ετοιμ...

VERDE.TEC: ΚΕΔΕ ΚΑΙ ΕΒΕΑ ΕΝΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΚΥΡΟΣ ΤΗΣ «ΠΡΑΣΙΝΗΣ» ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

Με την αιγίδα της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος θα διοργανωθεί η βασική συνεδριακή εκδήλωση της διεθνούς εκθέσεως “Verde.Tec”, στη συνεδριακή αίθουσα του εκθεσιακού κέντρου MEC...

ΤΟ «ΑΔΙΕΞΟΔΟ» ΤΗΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΗΣ ΕΓΝΑΤΙΑΣ

Το σημερινό δίκτυο συντηρημένο επαρκεί για να ικανοποιήσει τις ανάγκες της χώρας....